Varen in een boot van hetzelfde merk, van dezelfde ontwerper of werf schept een band. Veel bootmerken kennen dan ook hun eigen vereniging van eigenaren. In de rubriek Watermerk brengen we deze merkenclubs onder de aandacht. Deze keer besteden we aandacht aan de Stichting Gillissenvaarders en spreken we met John Meijwaard, secretaris van de stichting.
Giena Bartelts
In totaal zijn er ongeveer 800 schepen gebouwd naar een ontwerp van jachtarchitect Theo Gillissen. Het ging om veel verschillende modellen: motorboten, motorzeilers, zeilboten en zelfs werkschepen. Theo Gillissen, geboren in 1921, werd opgeleid tot scheepstekenaar aan de HTS. Voordat hij zijn eigen ontwerpbureau begon, had hij na de oorlog eerst een aantal andere banen. Zo werkte hij als administrateur, als taxateur van oorlogsschade en vervolgens als tekenaar-constructeur bij twee achtereenvolgende scheepswerven.
Geen doorsnee jachtontwerper
Hij startte zijn eigen ontwerpbureau in 1962 en stopte daarmee eind jaren zeventig. Tot zijn pensionering in 1986 werkte hij vervolgens in de medische apparatuur. Maar ook na zijn pensionering kreeg hij nog regelmatig ontwerpverzoeken. “Geen doorsnee man”, bevestigt John Meijwaard. “Al in zijn jeugd bouwde hij samen met zijn vader bootjes en de vraag van een goede vriend om een zeilboot te ontwerpen was feitelijk het begin van zijn ontwerpcarrière. Hij won meerdere keren prijzen bij ontwerpwedstrijden die waren uitgeschreven door de ‘Koninklijke Verbonden Nederlandsche Watersport Verenigingen’. Als tekenaar bij Scheepswerf en Machinefabriek De Merwede leerde hij dat een boot vooral sterk en veilig moest zijn – iets wat hij later ook in zijn eigen ontwerpen toepaste”, vervolgt John. Naast zeilboten ontwierp hij veel uiteenlopende motorjachten, zoals vletten, kotters, rondspantjachten, tjalken en stevenvletten. Zijn grootste ontwerp was een motorjacht van 21 meter. De opdrachtgever van een jacht kon zelf de werf kiezen waar de boot gebouwd werd, al had Theo Gillissen daarin wel zijn voorkeuren.
Niet zomaar een boot
Wil je Gillissenvaarders ontmoeten, dan ga je niet op zoek naar een bepaald type boot. De ontwerper is het uitgangspunt. En precies zo is de club van Gillissenvaarders ook ontstaan. De verscheidenheid aan boten is goed te zien tijdens evenementen van de Gillissenvaarders. John vertelt: “Tjalken variërend van 14,30 tot 17 meter, vletten en naast stevenvletten ook Lindenkotters, allemaal ontworpen door Theo Gillissen, zie je dan bij elkaar liggen.” Toch hebben al die verschillende typen boten duidelijke overeenkomsten. John licht toe: “Maakt niet uit welke het is, je ziet meteen dat het een Gillissen-ontwerp is. Zo is de ronding van de ramen altijd gelijk. En dan heb je natuurlijk de onmiskenbare ‘Gillissen-pet’: de overstek rondom de kajuit. Bewust zo ontworpen om het ruitenwissermechaniek en de zijramen droog te houden bij regen. Je houdt goed zicht én je kunt zelfs de ramen aan lijzijde een stukje openzetten tijdens een bui, heel fijn”, vervolgt John.
Bijzonder archief
Al in 2003 werd het initiatief genomen om de Gillissenvaarders op te richten, en op 5 juni 2004 vond de eerste bijeenkomst plaats. “Nog geen formele structuur, gewoon een paar enthousiastelingen die de organisatie (en ook de kosten) op zich namen. Pas tien jaar later is de Stichting Gillissenvaarders opgericht. Dit om de geldstromen, maar bijvoorbeeld ook het tekeningenarchief daarin onder te brengen en te beschermen”, gaat John verder. Momenteel heeft de stichting 122 leden. Om de vijf jaar treedt een nieuw bestuur aan, om de energie en vernieuwing binnen de stichting te behouden. De stichting beheert ook het archief - en dat is niet zomaar een archief. Zoals in de stichtingsdoelstelling staat, gaat het om ‘het zorgdragen en behouden van het architectonische erfgoed van jachtontwerper Theo Gillissen’. Concreet betekent dit dat alle gedigitaliseerde ontwerptekeningen die zij hebben verkregen, evenals allerlei artikelen over de ontwerper uit tijdschriften zoals Waterkampioen en Motorboot, zijn gearchiveerd en worden beheerd. Een collectie van museale waarde.
Divers ledenbestand
John vertelt: “Onze leden zijn over het algemeen wat ouder, al hebben we gelukkig ook jongere leden.”
Het vaargebied van de Gillissenvaarders is breed: Nederland, de Europese binnenwateren en er varen zelfs een aantal op zee. De meeste leden zijn Nederlands, maar er zijn ook enkele Engelsen lid. Ook Matthijs, één van de zonen van Theo Gillissen, is betrokken bij de stichting. “En we hebben zelfs een Canadees lid”, vertelt John. “Die boot is ooit met de toenmalige Nederlandse eigenaar als deklast mee geëmigreerd naar Canada. Daar is hij later gekocht door de huidige Canadese eigenaar. Hij komt zelfs naar Nederland als we ons jaarlijkse walevenement hebben - heel leuk”, lacht John. Naast de nieuwsbrieven (twee per jaar) en de website, organiseren de Gillissenvaarders ieder jaar een gezamenlijke vaartocht tijdens het Pinksterweekend. “We kiezen dan steeds een andere bestemming in Nederland. Vorig jaar waren we in Heusden, het jaar daarvoor in Amersfoort en dit jaar gaan we naar Monnickendam. Meestal doen er zo’n dertig schepen mee.”
Ook in de winter is er activiteit. Dan bezoekt de groep samen water-gerelateerde plekken, zoals de Maeslantkering, het Watersnoodmuseum of een rondvaart door het kassengebied van het Groene Hart.
“Trouwens, Gillissenvaarders die nog niet zijn aangesloten bij de stichting, zijn van harte welkom! Aanmelden kan via de website www.gillissenvaarders.nl”, zegt John tot besluit.